Carl De Keyzer, một nhiếp ảnh gia kỳ cựu của tổ chức Magnum Photos, mới đây đã nhận về nhiều ý kiến trái chiều trong dự án nhiếp ảnh mới nhất “Giấc mơ Putin”. Trong lần trở lại này, ông không sử dụng máy ảnh như thường lệ mà thay vào đó sử dụng hoàn toàn công nghệ AI để tạo ra những hình ảnh mô phòng nước Nga dưới thời tổng thống Vladimir Putin. Không chỉ phản ánh góc nhìn nghệ thuật, bộ ảnh mới nhất của Carl De Keyzer đã dấy lên nhiều tranh luận về ranh giới giữa nhiếp ảnh và sáng tạo số.
Nhiếp ảnh gia Carl De Keyzer là ai?
Carl De Keyzer là nhiếp ảnh gia nổi tiếng với những bức ảnh chân thực về Liên Xô, Ấn Độ và Congo. Ông bắt đầu sự nghiệp nhiếp ảnh tự do vào năm 1982, đồng thời giảng dạy nhiếp ảnh tại Học viện Mỹ thuật Hoàng gia ở Ghent, Bỉ. Carl De Keyzer được đề cử vào tổ chức nhiếp ảnh danh tiếng Magnum Photos năm 1990 và trở thành thành viên chính thức vào năm 1994.
Với phong cách nhiếp ảnh tư liệu sắc sảo, Carl De Keyzer được biết đến rộng rãi qua các dự án như Homo Sovieticus (1989), ZONA (2003) và DPR Korea (2017). Chủ đề chính trong những tác phẩm của Carl De Keyzer thường xoay quanh hệ thống quyền lực chính trị, chủ nghĩa thực dân, cộng sản, và tôn giáo. Điều đặc biệt trong tác phẩm của ông chính là cách tái hiện những đề tài này thông qua ngôn ngữ thị giác đậm tính tuyên truyền.
Bối cảnh thực hiện dự án “Giấc mơ Putin”
Chia sẻ về ý tưởng dự án “Giấc mơ Putin”, Carl De Keyzer cho biết ông đã từ có ý định bắt đầu một dự án nhiếp ảnh mới về nước Nga dưới thời Putin vào năm 2021. Tuy nhiên, do đại dịch Covid và chiến tranh, kế hoạch của ông bị gián đoạn. Ông cũng chia sẻ lý do ông quyết định sử dụng công nghệ AI:
“Ban đầu tôi đã dự định tạm gác lại bộ ảnh sang một bên. Nhưng sau một thời gian tìm tòi, tôi nhận ra rằng AI có thể giúp tôi hiện thực hóa những ý tưởng trong đầu. Chính vì thế tôi đã quyết định thử nghiệm công nghệ vào bộ ảnh.”
Ban đầu, ông De Keyzer không thực sự bị thuyết phục bởi AI. Nhưng sau vài tháng kiên trì, ông nhận thấy chất lượng những bức ảnh dần được cải thiện. Ông đã quyết định sử dụng Midjourney – nền tảng tạo ảnh bằng AI – để tái hiện những bức ảnh trong đầu. Để làm được điều này, Carl De Keyzer đã sử dụng một số bức ảnh cũ của mình về nước Nga để huấn luyện công cụ AI, giúp hình ảnh mang tính cá nhân và chân thực hơn.
Ông cũng cho rằng đây cũng được cho là công đoạn khó nhất của dự án:
“Trên nền tảng Midjourney, mỗi lần bạn nhận được bốn kết quả, bạn phải chọn một hình ảnh để công cụ từ đó cho ra bốn hình ảnh khác. Bên cạnh đó, khi thực hiện bạn phải biết mình đang hướng đến điều gì. Nếu không, kết quả sẽ rất ngẫu nhiên. Bạn cần xác định chủ đề và góc nhìn về bức ảnh trước khi bắt đầu.”
Phản ứng tiêu cực từ công chúng
Nhiếp ảnh gia Carl De Keyzer đã nhận về hàng loạt bình luận tiêu cực sau khi công bố bộ ảnh trên Instagram. Rất nhiều người cảm thấy “bị phản bội” khi ông – một nhiếp ảnh gia kỳ cựu – lại sử dụng AI thay vì chụp ảnh thực. Theo ABC News Australia, giới phê bình cũng lo ngại rằng tác phẩm “Giấc mơ Putin” có thể góp phần vào việc lan truyền thông tin sai lệch.
Ngay cả Magnum Photos cũng đã từ chối đưa ảnh được tạo bởi AI vào kho lưu trữ chính thức. Tổ chức nhiếp ảnh nổi tiếng nhấn mạnh:
“Chúng tôi tôn trọng và coi trọng quyền tự do sáng tạo của các nhiếp ảnh gia. Tuy nhiên, kho lưu trữ và hệ thống phân phối của chúng tôi sẽ chỉ dành riêng cho những bức ảnh do con người chụp ghi lại những sự kiện có thật, phù hợp với di sản nhiếp ảnh của Magnum và cam kết đối với truyền thống nhiếp ảnh phóng sự. “
Liệu AI có thể tồn tại trong nhiếp ảnh?
Khi được hỏi liệu ảnh AI có được xem như một phần của nhiếp ảnh hay không, Carl De Keyzer cho biết: “Tất cả những gì tôi biết là kinh nghiệm của tôi trong nhiếp ảnh đã giúp tôi rất nhiều trong việc tạo các tác phẩm này bằng AI”.
Ông cũng thừa nhận một vài bức ảnh được tạo ra rất chân thực, gần giống như bức ảnh chụp thật. Điều đó có thể khiến cho nhiều người bị nhầm lẫn. Tuy nhiên, ông không có ý định đánh lừa khán giả, và đã thẳng thắn công khai ngay từ đầu rằng những bức ảnh này hoàn toàn được tạo bởi AI.
Carl De Keyzer cũng chia sẻ do vấn đề tuổi tác, ông không còn đủ sức để theo đuổi các dự án nhiếp ảnh tư liệu dài ngày như ngày trước. Ông chia sẻ “ Ở tuổi 66, tôi không thấy bản thân có thể đi đến Congo trong 10 tháng hoặc ở lại Siberia suốt 8 tháng nữa”. Thay vì từ bỏ sáng tạo, ông De Keyzer lựa chọn công nghệ AI để tạo hình ảnh, mở một hướng đi mới trong nghệ thuật nhiếp ảnh: “Tất nhiên, đây không phải là nhiếp ảnh truyền thống, nhưng nó cũng không hoàn toàn khác biệt. Tôi thật sự rất thích sáng tạo với nó”.
Lời kết
Dự án “Giấc mơ Putin” đã đặt ra nhiều câu hỏi lớn về ranh giới giữa nhiếp ảnh truyền thống và hình ảnh do công nghệ tạo ra. Đồng thời, tác phẩm của Carl De Keyzer cũng đánh dấu sự chuyển mình của những nhiếp ảnh gia kỳ cựu trong thời đại số. Người xem có thể theo dõi toàn bộ bộ ảnh qua trang web và tài khoản Instagram chính thức của Carl De Keyzer.